De Olympische Winterspelen 2026 in Italië hebben al vele memorabele momenten opgeleverd, maar weinig incidenten hebben zo snel en zo diep de Nederlandse samenleving geraakt als de woorden van D66-leider en (toekomstig) premier Rob Jetten over schaatsster Jutta Leerdam.

Direct na haar zilveren medaille op de 500 meter – na haar eerdere gouden prestatie op de 1000 meter – viel Jetten in een interview met de pers met de deur in huis: „Ze heeft alleen gewonnen door geluk.” De uitspraak, bedoeld als kritiek op vermeende ongelijke kansen in de sportwereld of politieke framing, sloeg in als een bom in de wereld van het langebaanschaatsen, de Nederlandse politiek en op sociale media.

Jutta Leerdam, de 27-jarige schaatsster uit ’s-Gravenzande, is al jaren een icoon in Nederland. Ze domineerde de sprintafstanden met wereldtitels, Europese kampioenschappen en indrukwekkende World Cup-overwinningen. Op 9 februari 2026 schreef ze geschiedenis door olympisch goud te winnen op de 1000 meter in een olympisch recordtijd van 1.12,31, waarmee ze het record van landgenote Femke Kok (die zilver pakte) verbeterde. Slechts dagen later volgde zilver op de 500 meter, achter de superieure Kok die goud veroverde. Leerdam toonde zich veerkrachtig, emotioneel en vastberaden – precies de kwaliteiten die haar tot een volksheldin maakten.

Toch leek Jetten, in een poging om bredere discussies over meritocratie en kansenongelijkheid aan te kaarten, haar prestatie te reduceren tot puur toeval.

De reactie was onmiddellijk en furieus. In de kleedkamers van het olympisch dorp ontstond onrust: teamgenoten, coaches en supportstaf voelden zich aangesproken. „Dit is respectloos tegenover iemand die dag in dag uit traint, bloed zweet en tranen vergiet,” liet een anonieme bron uit de Nederlandse delegatie weten. Op sociale media explodeerde het: #JuttaVerdientBeter en #JettenSorry trended binnen minuten. Duizenden fans deelden video’s van Leerdams races, haar tranen na de finish en haar interviews waarin ze sprak over discipline, focus en doorzettingsvermogen. „Geluk? Dit is keihard werken sinds haar jeugd,” schreef een populaire schaatsfan op X.

De hashtag #LuckOrTalent werd geboren en verspreidde zich razendsnel over de hele wereld.

De politieke dimensie maakte het nog explosiever. Jetten, die recent nog lyrisch was over Leerdams goud op de 1000 meter („Wat een geweldige race! Trots op jullie!”), leek nu een draai van 180 graden te maken. Critici zagen het als een poging om de aandacht af te leiden van interne coalitieperikelen of als een onhandige uithaal naar de sportwereld. D66, de partij van Jetten, staat bekend om progressieve standpunten over gelijkheid, maar dit schoot velen in het verkeerde keelgat. „Je beledigt niet zomaar een nationale heldin,” reageerde een commentator op NOS.

De timing was pijnlijk: Leerdam had net haar Spelen ‘compleet’ genoemd en twijfelde openlijk over haar toekomst in de sport.

Minder dan tien minuten na de uitzending van Jettens interview keerde het tij dramatisch. PVV-leider Geert Wilders, nooit vies van een scherp randje, greep in met een korte, kalme en opvallend beleefde tweet: „Jutta Leerdam heeft goud en zilver gewonnen door talent, werk en wilskracht. Niet door geluk. Respect voor haar prestaties. Punt.” Hij voegde er een emoji van een Nederlandse vlag en een hart aan toe. Geen scheldwoorden, geen persoonlijke aanval op Jetten – alleen feiten en waardering. De boodschap was kristalhelder en ontwapenend.

Wat volgde was een kettingreactie. De tweet van Wilders werd tienduizenden keren geliket, geretweet en geciteerd. Fans die woedend waren over Jetten vonden in Wilders’ woorden een uitlaatklep. „Eindelijk iemand die het zegt zoals het is,” schreef een gebruiker. Anderen prezen de ingetogen stijl: „Geen geschreeuw, gewoon klasse.” Binnen het uur veranderde de online discussie van woede naar viering. Memes met Leerdam die ‘geluk’ uitdaagt op het ijs verschenen overal. De hashtag #WildersHadGelijk groeide exponentieel. Zelfs internationale media pikten het op: „Dutch politician turns Olympic controversy into national pride moment.”

Voor Leerdam zelf kwam de steun als balsem. In een kort statement na haar terugkeer in het olympisch dorp zei ze: „Ik focus op het ijs en op wat ik kan controleren. Bedankt voor alle lieve berichten. Dit is waarom ik het doe – voor de fans, voor de jeugd die kijkt.” Haar woorden onderstreepte het contrast: terwijl politici kibbelden, bleef zij professioneel en gefocust.

De affaire legt bloot hoe diep sport en politiek in Nederland verweven zijn. Schaatsen is meer dan een sport; het is nationale identiteit. Wanneer een politicus als Jetten een atleet als Leerdam viseert, raakt dat een gevoelige snaar. Jetten probeerde later zijn woorden te nuanceren: „Ik bedoelde bredere maatschappelijke discussies, niet persoonlijk.” Maar het kwaad was geschied. Zijn populariteit daalde in peilingen onder sportliefhebbers, terwijl Wilders juist scoorde met zijn ingetogen optreden.

De controverse groeide uit tot een van de meest besproken momenten van de Spelen. In cafés, op scholen en online werd erover gedebatteerd: wat is succes? Is het puur talent en arbeid, of speelt geluk een rol? Voor veel Nederlanders was het antwoord duidelijk: Leerdam verdiende haar medailles. De opmerking van Jetten werd herhaaldelijk geciteerd, maar nu vaak met ironie of als waarschuwing: „Zeg nooit meer zoiets over onze Jutta.”

Uiteindelijk draaide het verhaal volledig. Wat begon als een belediging eindigde als een triomf voor Leerdam en een les in politieke communicatie. Wilders’ simpele ingreep – kalm, feitelijk, respectvol – bluste de brand en versterkte het nationale gevoel van trots. In een tijd van polarisatie toonde hij aan dat een paar welgekozen woorden meer impact kunnen hebben dan een lange tirade.

Jutta Leerdam verlaat Milaan als olympisch kampioene, met zilver en goud, en met een legioen fans dat nog sterker achter haar staat. En Rob Jetten? Hij leerde een les die hij niet snel zal vergeten: onderschat nooit de kracht van een nationale heldin – of de snelheid waarmee het tij kan keren.